TAX ALERT: Nowelizacja PIT i CIT 2027 – projekt UD116 i najważniejsze zmiany

Natalia Czerczak

Tel: +48 798 838 854

Minister Finansów i Gospodarki przedstawił zmodyfikowany projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT. Projekt łączy rozwiązania doprecyzowujące i korzystne dla części podatników z regulacjami uszczelniającymi. Większość zmian miałaby wejść w życie 1 stycznia 2027 r., jednak dla niektórych przepisów przewidziano wcześniejsze wejście w życie oraz zastosowanie do przychodów lub dochodów uzyskanych przed ogłoszeniem ustawy.

 

 

 

Najważniejsze rozwiązania przewidziane w projekcie

 

  • Świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny bez względu na ustrój majątkowy

Obecny art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT wyłącza spod tej ustawy świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli są objęte wspólnością majątkową małżeńską. Przy rozdzielności majątkowej świadczenia takie stanowią co do zasady przychód, chociaż świadczenia niepieniężne mogą korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT. 

Projekt usuwa warunek wspólności majątkowej. Po zmianie świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny byłyby wyłączone spod ustawy o PIT niezależnie od ustroju majątkowego małżonków. Zmiana nie obejmuje dowolnych darowizn ani innych przesunięć majątkowych między małżonkami.

  • Szersze zwolnienie w CIT dla działalności pożytku publicznego

Projekt zmienia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Zamiast dotychczasowego wyliczenia celów statutowych przepis ma odwoływać się do katalogu zadań publicznych określonego w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zwolnienie nie będzie jednak obejmowało automatycznie całych dochodów każdej organizacji pozarządowej. Ma dotyczyć dochodu podatnika, którego celem statutowym jest kwalifikowana działalność, w części przeznaczonej na te cele, z uwzględnieniem pozostałych warunków i wyłączeń wynikających z ustawy o CIT.

  • Doprecyzowanie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej

Podstawą daniny solidarnościowej pozostanie nadwyżka ponad 1 mln zł sumy dochodów wymienionych w art. 30h ustawy o PIT. Projekt potwierdza możliwość uwzględniania strat z lat ubiegłych, ale tylko w odniesieniu do dochodów z tego samego źródła i pod warunkiem, że strata została wcześniej odliczona przy obliczaniu właściwego zobowiązania w PIT. Nadal będą uwzględniane pomniejszenia wyraźnie wymienione w art. 30h ust. 2, w tym określone składki. Inne ulgi i odliczenia nie będą pomniejszały podstawy daniny.

  • Safe harbour wyłącznie dla finansowania o zmiennym oprocentowaniu

W przepisach o cenach transferowych ma zostać jednoznacznie wskazane, że bezpieczna przystań dla pożyczek, kredytów i emisji obligacji obejmuje wyłącznie oprocentowanie zmienne. Oprocentowanie powinno być aktualizowane nie rzadziej niż co trzy miesiące przy zastosowaniu stopy bazowej i marży wynikających z obwieszczenia ministra aktualnego na dzień zawarcia umowy. Zmiana ma być stosowana do transakcji kontrolowanych dokonywanych w latach podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2026 r.

  • Wyłączenie z kosztów kolejnego finansowania transakcji kapitałowych

Dodawane art. 16 ust. 1d i 1e ustawy o CIT mają rozszerzyć stosowanie art. 16 ust. 1 pkt 13e i 13f na kolejne finansowanie dłużne zaciągane w celu spłaty pierwotnego finansowania przeznaczonego na cele wskazane w tych przepisach. Obejmie to m.in. kredyty refinansowe i konsolidacyjne oraz dalsze etapy refinansowania. Jeżeli finansowanie służy również innym celom, koszty podlegające wyłączeniu mają być ustalane proporcjonalnie. Nie jest to ogólny limit kosztów finansowania dłużnego z art. 15c ustawy o CIT.

  • Zmiany w podatku od przerzuconych dochodów

Projekt modyfikuje art. 24aa ustawy o CIT. W przypadku podatkowych grup kapitałowych koszty potencjalnie stanowiące przerzucone dochody mają być kalkulowane na poziomie poszczególnych spółek, natomiast limit 3% pozostanie oceniany na poziomie podatnika, czyli PGK. 

Projekt przewiduje uchylenie warunku, zgodnie z którym określone płatności od polskich podmiotów muszą stanowić co najmniej 50% przychodów zagranicznego podmiotu powiązanego. Zmieniony warunek dalszego przekazywania ma być spełniony, jeżeli podmiot powiązany przekaże innemu podmiotowi co najmniej 10% przychodów uzyskanych z kwalifikowanych tytułów od podatnika lub powiązanych z nim polskich spółek. Przy badaniu limitu mają być uwzględniane także koszty rozliczane przez odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe. Regulacja nie dotyczy wyłącznie formalnych rajów podatkowych.

  • Koniec możliwości wyboru estońskiego CIT w trakcie roku

Projekt zakłada uchylenie przepisów pozwalających wybrać ryczałt od dochodów spółek przed końcem przyjętego roku podatkowego. Po zmianie wybór estońskiego CIT byłby możliwy wyłącznie od początku nowego roku podatkowego. 

Podatnicy CIT, których rok podatkowy jest inny niż kalendarzowy, rozpoczął się przed 1 stycznia 2027 r. i zakończy się po 31 grudnia 2026 r., mają stosować dotychczasowe przepisy do końca tego roku podatkowego.

  • Domniemanie dotyczące dystrybucji zysków po wyjściu z estońskiego CIT

Zyski wypracowane podczas opodatkowania estońskim CIT już obecnie podlegają ryczałtowi przy ich późniejszej dystrybucji. Projekt nie tworzy nowej kategorii dochodu, lecz odwraca kolejność przypisywania wypłat i może przyspieszyć zapłatę ryczałtu.

Po rezygnacji z ryczałtu albo utracie prawa do niego wypłata lub inna dystrybucja zysku ma być uznawana za dokonaną z zysku netto osiągniętego w okresie estońskiego CIT, w zakresie, w jakim dochód ten pozostaje do rozliczenia. Domniemanie nie znajdzie zastosowania, jeżeli z uchwały o podziale wyniku finansowego będzie wynikało, że wypłacany zysk został wypracowany przed rozpoczęciem opodatkowania ryczałtem. 

Równolegle dodawany art. 30a ust. 19a ustawy o PIT ma wyłączać pomniejszenie podatku przewidziane w art. 30a ust. 19, jeżeli należny ryczałt od dochodu z tytułu zysku netto został wcześniej zapłacony na podstawie art. 28h ust. 4 ustawy o CIT. Skutki po stronie wspólników będą więc wymagały odrębnej analizy.

  • Łagodniejszy alternatywny warunek zatrudnienia w estońskim CIT

Zmiana dotyczy wydatkowego sposobu spełnienia warunku zatrudnienia z art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o CIT. Przy obliczaniu minimalnej miesięcznej kwoty wynagrodzeń będzie można łącznie uwzględniać wypłaty wynikające z umów o pracę i umów innych niż umowa o pracę. Nadal wymagane będzie ponoszenie wydatków co najmniej w wysokości trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia na rzecz co najmniej trzech osób niebędących udziałowcami, akcjonariuszami ani wspólnikami podatnika, przy zachowaniu wskazanych w ustawie warunków dotyczących obowiązków płatnika.

  • Definicja wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą

Definicja ma znaleźć zastosowanie wyłącznie na gruncie ryczałtu od dochodów spółek. Za wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą projekt uznaje wydatki poniesione w innym celu niż osiągnięcie przychodów albo zachowanie lub zabezpieczenie ich źródła, a także wszelkiego rodzaju opłaty i należności publicznoprawne o charakterze sankcyjnym. Wprowadzenie definicji powinno ograniczyć część wątpliwości, ale nie wyeliminuje automatycznie sporów dotyczących związku konkretnego wydatku z działalnością podatnika.

  • Estoński CIT: abolicja

Regulacja ma dotyczyć podatników, którzy przed wejściem ustawy w życie wybrali estoński CIT w trakcie roku na podstawie art. 28j ust. 5 ustawy o CIT, lecz nie sporządzili sprawozdania finansowego albo sporządzili je po terminie. Warunek będzie mógł zostać uznany za spełniony, jeżeli podatnik do 31 stycznia 2027 r. sporządzi i podpisze sprawozdanie zgodnie z ustawą o rachunkowości oraz przekaże je elektronicznie Szefowi KAS. 

Z literalnego brzmienia art. 9 ust. 2 projektu wynika, że podatnik, który złożył deklarację wyłącznie wskutek zakwestionowania przez organ prawa do ryczałtu z tej przyczyny, będzie mógł skorygować ją w ciągu trzech miesięcy od wejścia ustawy w życie. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją będzie można złożyć w ciągu miesiąca od wejścia ustawy w życie albo od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Nadpłata ma być zwracana w terminie trzech miesięcy, a oprocentowanie będzie przysługiwało zasadniczo dopiero po upływie tego terminu. 

Uzasadnienie projektu sugeruje objęcie rozwiązaniem także podatników, którzy skorygowali rozliczenia samodzielnie, jednak tekst art. 9 ust. 2 jest węższy. Zakres tego uprawnienia wymaga zatem doprecyzowania w dalszych pracach. Abolicja nie obejmuje niespełnienia pozostałych materialnych warunków ryczałtu.

  • Waloryzacja środków na wygasłych rachunkach, tzw. rachunkach uśpionych

Przychody z ustawowej waloryzacji środków na wygasłych rachunkach bankowych i imiennych rachunkach członków SKOK mają zostać jednoznacznie zaliczone do kapitałów pieniężnych i objęte zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Przychód ma powstawać w dniu dopisania kwoty waloryzacji do rachunku. Przepisy mają wejść w życie w dniu ogłoszenia ustawy, ale znajdować zastosowanie do przychodów uzyskanych od 1 lipca 2026 r.

  • Doprecyzowanie zwolnień dotyczących wykupu obligacji

Projekt uzupełnia konkretne zwolnienia z PIT oraz wyłączenia obowiązków płatnika o przychody z wykupu przez emitenta obligacji, od których należne są świadczenia okresowe. Nie oznacza to powszechnego zwolnienia wszystkich przychodów z wykupu takich obligacji. Zmiana dotyczy przypadków objętych m.in. art. 21 ust. 1 pkt 130 i 130b-130d, art. 41 ust. 24 i 24b oraz art. 52a ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy o PIT. Przepisy mają wejść w życie w dniu ogłoszenia i znaleźć zastosowanie do przychodów uzyskanych od 1 stycznia 2024 r.

  • Więcej dowodów potwierdzających emisję CO₂ samochodu

Dla zastosowania limitu 150 tys. zł dotyczącego zaliczania do kosztów odpisów amortyzacyjnych od samochodu osobowego z silnikiem spalinowym wystarczające ma być potwierdzenie emisji poniżej 50 g CO₂ na kilometr co najmniej jednym z trzech dowodów: danymi w centralnej ewidencji pojazdów, świadectwem zgodności CoC albo dokumentem wydanym lub uznanym przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego. Nie będzie można posługiwać się dowolną dokumentacją techniczną producenta. Dla pozostałych samochodów spalinowych limit pozostanie na poziomie 100 tys. zł, a limit 225 tys. zł dla samochodów elektrycznych i wodorowych nie ulegnie zmianie. Nowe zasady mają wejść w życie w dniu ogłoszenia i mieć zastosowanie do przychodów i dochodów od 1 stycznia 2026 r.

  • Rozszerzenie wyłączeń z krajowego minimalnego CIT

Projekt rozszerza art. 24ca ust. 14 ustawy o CIT. Z krajowego minimalnego CIT mają zostać wyłączeni podatnicy, u których w roku podatkowym większość przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych została osiągnięta w związku ze sprzedażą energii elektrycznej, ciepła lub gazu przewodowego albo z działalnością w zakresie przetwórstwa węgla koksowego lub hutnictwa. Rozwiązanie ma uwzględniać szczególną podatność tych branż na czynniki regulacyjne i rynkowe.

  • Zwolnienie dla określonych dochodów BGK

Projekt przewiduje zwolnienie z CIT dochodów Banku Gospodarstwa Krajowego ze zbycia lub wykupu obligacji skarbowych otrzymanych na zwiększenie funduszu statutowego. Przepis przejściowy ma pozwalać na stosowanie tego zwolnienia również do dochodów uzyskanych przed wejściem ustawy w życie. Rozwiązanie dotyczy wyłącznie szczególnej sytuacji BGK i nie stanowi ogólnego zwolnienia dotyczącego obligacji skarbowych.

  • Techniczna korekta odesłania w art. 27a ustawy o CIT

Projekt koryguje błędne odesłanie w art. 27a ustawy o CIT z art. 35 ust. 10 na art. 35 ust. 6 ustawy o PIT. Jest to zmiana techniczna dotycząca warunków składania zeznania w formie papierowej przez podatników osiągających wyłącznie dochody zwolnione i nieobjętych określonymi obowiązkami sprawozdawczymi lub informacyjnymi.

 

Terminy stosowania projektowanych przepisów

 

  • Co do zasady ustawa miałaby wejść w życie 1 stycznia 2027 r.
  • Przepisy o safe harbour mają być stosowane do transakcji kontrolowanych w latach podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2026 r.
  • Regulacje dotyczące rachunków uśpionych, wybranych zwolnień związanych z obligacjami i dowodów emisji CO₂ mają wejść w życie w dniu ogłoszenia, z zastosowaniem odpowiednio od 1 lipca 2026 r., 1 stycznia 2024 r. i 1 stycznia 2026 r.
  • Podatnicy CIT z rokiem podatkowym innym niż kalendarzowy, rozpoczętym przed 1 stycznia 2027 r. i kończącym się po 31 grudnia 2026 r., mają stosować dotychczasowe przepisy do końca tego roku podatkowego.

 

Podsumowanie

Projekt ma mieszany charakter. Część zmian usuwa wątpliwości lub rozszerza preferencje, m.in. w odniesieniu do świadczeń rodzinnych, działalności pożytku publicznego, strat przy daninie solidarnościowej i abolicji w estońskim CIT. Inne rozwiązania mają charakter uszczelniający albo ograniczający, w szczególności w obszarze kredytów refinansowych, podatku od przerzuconych dochodów, dystrybucji zysków po zakończeniu estońskiego CIT i wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą.

 

Projekt: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12402157/katalog/13156691#13156691 

Etap legislacyjny: Projekt nowelizacji ustawy o PIT i o CIT (nr UD 116) – skierowany do rozpatrzenia na posiedzeniu przez Stały Komitet Rady Ministrów