Zwrot w sprawie wyroku Sądu UE zgodnie z którym przepisy ustawy o VAT dotyczące momentu wykonania prawa do odliczenia VAT są niezgodne z prawem unijnym (wniosek o kontrolę orzeczenia przez TSUE)
W dniu 11 lutego 2026 r. Sąd UE wydał wyrok o sygn. akt T-689/24, zainicjowany pytaniem prejudycjalnym sformułowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczącym wykładni przepisów Dyrektywy VAT w zakresie odliczenia podatku VAT.
Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane nie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), lecz przez Sąd UE – co było konsekwencją zmian przepisów o TSUE. Reforma miała odciążyć Trybunał „zapychany” pytaniami sformułowanymi na kanwie problemów podatkowych, a jednocześnie przyspieszyć proces rozpoznania pytań prejudycjalnych.
Problem, przed którym stanął Sąd UE, dotyczył określenia właściwego momentu skorzystania przez podatnika VAT z prawa do odliczenia podatku naliczonego, a konkretnie tego czy istnieje możliwość odliczenia podatku naliczonego za okres rozliczeniowy, w którym spełnione zostały przesłanki materialne odliczenia (w tym wykonano transakcję opodatkowaną VAT), jeśli podatnik nie otrzymał do końca tego okresu faktury (natomiast wszedł w jej posiadanie przed terminem rozliczenia VAT za ten okres).
Sąd UE uznał, że w takiej sytuacji przepisy unijne stoją na przeszkodzie przepisom krajowym takim jak art. 86 ust. 10b ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, z którego wynika, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne prawa do odliczenia, jeżeli w okresie tym nie otrzymał faktury (pomimo, że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem deklaracji za wspomniany okres).
Sąd UE podkreślił, że VAT powinien być neutralny dla przedsiębiorcy, z czym nie jest zgodne tego typu odraczanie możliwości wykonania prawa do odliczenia, co prowadzić może do finansowania VAT przez podatnika z własnych środków.
W efekcie, Sąd UE stworzył wyłom w przewidzianej w ustawie o VAT formalnej zasadzie przesuwania w czasie momentu wykonania prawa do odliczenia VAT dopiero za okres, w którym otrzymał fakturę.
Okazało się jednak, że skutki, jakie potencjalnie mogły wynikać z tego wyroku zaniepokoiły pierwszego rzecznika generalnego. Uznając, iż zachodzi poważne ryzyko naruszenia jedności lub spójności prawa Unii zwrócił się do TSUE, w ramach specjalnej procedury, o dokonanie kontroli przedmiotowego orzeczenia (przy czym szczegółowe uzasadnienie w tym zakresie nie zostało opublikowane).
Zgodnie ze Statutem TSUE, Trybunał samodzielnie zdecyduje, czy podać ww. orzeczenie kontroli. Jeżeli uzna, że orzeczenie Sądu UE narusza jedność lub spójność prawa Unii, odpowiedź udzielona przez Trybunał na pytania będące przedmiotem kontroli zastąpi odpowiedź Sądu UE.
Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt C-167/26 RX i oczekuje aktualnie na rozpatrzenie. Do czasu rozstrzygnięcia TSUE skuteczność wyroku Sądu UE pozostaje w zawieszeniu.